ОБЩЕСТВО

ЙÆ ЦАРДЫ НЫСАН — АИВАД

Ис ахæм адæм æмæ, ницы уæвгæйæ, сæ риу размæ хæссынц, æхсæнады сæ бынат агурынц, сæхицæн стыр хорзæхтæ курынц. Фæлæ æцæг курдиатджын чи у, царды алы къабазмæ дæр йе ʼвæрæн чи хæссы, æцæг хорз хъуыддæгтæ йæ къухы кæмæн бафтыд, уыдон иуварс баззайынц. Уымæн æмæ сæм æгъдау æмæ æфсарм ис, нæ уарзынц сæхи стауын.

 

Уымæн æвдисæн хæдахуыр поэт æмæ артисткæ Кортиаты Фатимæйы цард æмæ архайд. Уый цас аразы аивадæн, уыдон алчи нæ зоны. Уымæн æмæ йæхицæй æппæлын нæ уарзы.

 

Фатимæ райгуырд стыр бинонты ʼхсæн Комгæроны хъæуы. Уыд иу æфсымæр æмæ цыппар хойы кæстæр. Суанг хæрз чысылæй райдыдта цыппаррæнхъонтæ фыссын, скъолайы алыхуызон музыкалон конкурсты архайын. Литературæмæ та йын йæ зæрдæйы уарзондзинад равзæрын кодта йæ ахуыргæнæг Тотраты Васили. Кæд сæрмагонд музыкалон ахуырад нæ райста, уæддæр сæ бинонтæй чидæртæ аивадмæ цыдæр бар дардтой. Йæ фыд Сано Комгæроны хъæубæсты цы чындзæхсæвы нæ азарыдаид æмæ акафыдаид, ахæм нæ уыд. Йæ хотæ Ритæ æмæ Валентинæ дæр ахуыр кæнынмæ бацыдысты аивадон училищæ æмæ музыкалон скъоламæ, фæлæ сыл æрцыд æнамонд хабар: сæ иу хо æмæ æфсымæр хæрз æрыгæттæй амардысты æмæ уæд сæ ахуыр ныууагътой. Фатимæ йæхæдæг дæр афæлвæрдта музыкалон училищæмæ бацæуыныл, фæлæ нæ бахауд. Кæд уый фæстæ хæринаггæнæджы курсытæ каст фæцис, уæддæр йæ зæрдæ æхсайдта аивадмæ, цыдæр ын нæ фаг кодта.

 

Музыкант æмæ поэт уыдон не сты, уый тыххæй сæрмагонд ахуыр чи фæцис, фæлæ йæ зæрдæйы аивад æмæ поэзи кæмæн цæрынц. Фатимæ фыццагдæр базонгæ поэт æмæ журналист Къадзаты Станиславимæ. Уый йæ иухатт фæхуыдта мады тыххæй радиобакастмæ. Уым Фатимæ бакаст йæхи фыст æмдзæвгæ æмæ фæцыд Станиславы зæрдæмæ. Уый ноджы базыртæ басагъта æрыгон поэтыл. Уый фæстæ базонгæ Джыккайты Шамилимæ, Ходы Камалимæ, Дыгъуызты Тенгизимæ… Уыдон ын хорз аргъ скодтой йæ зарджыты тексттæн.

 

Кæддæр ын зарæггæнæг Æгайты Лейлæ социалон хызы йе ʼмдзæвгæтæ куы федта, уæд бацымыдис кодта. Уый азарыд Фатимæйы фыст фыццаг зарæг. Уый йæ ноджы баразæнгард кодта аивады бæрзæндтæм. Йæ уды бæллицтæ, æнкъарæнтæ, йæ бирæ зæгъинæгтæ йæ зæрдæйæ æддæмæ тырныдтой æмæ сæ Фатимæ зарджыты хуызы адæмы размæ хæссын райдыдта. «Сфæлдыстадон куысты, аивады æз ссардтон удæнцой. Мæ бæллицтæ, мæ уды æнкъарæнтæ, мæ зæгъинæгтæ зарджыты хуызы хæссын адæмы размæ. Бæрнон дæр мæ кæны алыхуызон проектты архайын. Уыдæттæ систы мæ царды сæйраг нысан», – зæгъы Кортиаты Фатимæ. Йæ æмдзæвгæ-зарджытæ сты лирикон. Байхъусæм ын йæхимæ:

 

Хуры чызгæн скодтон æз фæрдгуытæ,

Радта мын йæ рухс зæрдæйы хъарм.

Айвӕзтон фæндырæн йæ тæнтæ,

Айзæлыди амонды зæлланг…

«Амонды фæрдгуытæ»

 

Кæнæ:

 

Уарзтæн йæ арфмæ ды баппæрстай мæн,

Уарзтæн йæ цæхæрæй басыгътай мæн.

Уарзты фæндагыл мах иумæ цæуæм,

Зарджытæ, цинтæ мах иумæ хæссæм.

«Уарзты кæлæн»

 

Радио æмæ телеуынынадæй йæ фыццаг зарæг куы райхъуыст, уæд хæдахуыр поэт-зарæггæнæгимæ бастдзинæдтæ агурын райдыдтой композитортæ, зарæггæнджытæ. Фыццагдæр æм бахатыдысты Хæмыхъотæ, цæмæй сын сæ мыггагыл зарæг ныффысса. Уыцы зарæгæн дæр та уыд стыр æнтыст. Зары йæ Джимиты Артур, «Мады зæрдæ», зæгъгæ.

 

 Фатимæйы аивад йæхимæ афтæ æлвæста æмæ кафынмæ бацыд фольклорон-этнографион ансамбль «Сатана»-мæ. Ацы ансамблæн йæ рæстæджы йæ ном республикæйы арæнтæй ахызт. Уым æрмæст кафгæ нæ кодта, фæлæ ирон цард æмæ æгъдæуттæй æвдыстой алыхуызон инсценировкæтæ, горæты, стæй хъæуты. Бафиппайын хъæуы уый, æмæ Кортиаты чызг уымæй хъауджы, нæ дæр музыкалон, нæ дæр хореографион, нæ дæр литературон ахуырдзинад райста, уæддæр йе ʼнтыстытæ æгæрон сты. Мæнæ, хæдахуыр кæй фæхонынц, ахæм.

 

Фатимæйы йæ куыстмæ дæрддзæф цæуын кæй хъуыд, уымæ гæсгæ «Сатана»-йæ рацыд æмæ абоны онг дæр кафы ансамбль «Хъуыбады»-йы. Æцæг, бæстæйы абоны уавæр нымайгæйæ, ныртæккæ ансамбль рæстæгмæ нæ кусы.

 

Кортиаты-чызг уыцы иу рæстæджы кæны сфæлдыстадон куыст дæр. Йе ʼмдзæвгæтыл фыст зындгонд зарджытæ йын зарынц Джимиты Артур («Мады зæрдæ»), Æгайты Лейлæ («Рауай ды, мæ зæрдæ»), Медойты Зинæ («Уарзты фæндаг»), Сечъынаты Майæ («Сусæг уарзт»), Куындыхаты Мурат («Раг уарзт», «Амонды фæрдгуытæ»), Персаты Тамарæ («Дæ цинæй», «Окаянная любовь», «Тайын, тайын») æмæ афтæ дарддæр. Йе ʼмдзæвгæтыл ын музыкæ фыссынц Плиты Мурат, Джыккайты Наирæ, Сергей Оганесян… Музыкæ ма арæх сæхæдæг ныффыссынц зарæггæнджытæй бирæтæ.

 

Фатимæ у Мæскуыйы аивадон фестивальты фондз хатты лауреат, хи фыст æмдзæвгæ аив бакæсынæй алыхуызон конкурсты цалдæр хатты уæлахиздзау. Ис æм тынг бирæ дипломтæ, грамотæтæ, Арфæйы гæххæттытæ, аивады йæ алывæрсыг архайды тыххæй газетты фыст уацхъуыдтæ… Фæлæ йе стырдæр хæзна у адæмы уарзондзинад.

 

Кортиаты-чызг ма у йæ иунæг рынчын лæппуйæн мад æмæ фыд дæр, стæй ахуыргæнæг дæр. Куы йæ базыдта, йæ хъæбул рынчынæй райгуырд, уæд дзы бирæтау йæхи нæ аиуварс кодта, фæлæ ныр 26 азы йæ уды хъарм нывонд кæны уымæн. Куыд зæгъы, афтæмæй йæ царды бирæ зындзинæдтæ федта, фæлæ йын йæ хъæбул æмæ аивад йæ зæрдæ рухс кодтой.

 

Кортиаты Фатимæйæн йе сфæлдыстадон хъомыс тыхджын у. Ис æм зарджытæн бирæ ног тексттæ æмæ бирæ ног фæндтæ. Мах та æнхъæлмæ кæсдзыстæм йе сфæлдыстады стыр æнтыстытæм.

 

Джусойты Нинæ


Похожие записи:

ОБЩЕСТВО 3.05.2023 в 20:11

Человек мира

Валерию Абисаловичу Гергиеву – 70

ОБЩЕСТВО 9.02.2024 в 18:46

Чей робот лучше?

В День российской науки во владикавказском Центре развития творчества одаренных детей и юношества «Интеллект» состоялся второй городской конкурс робототехники «Мой робот – 2024». В нем принимали участие обучающиеся 4–11 классов Владикавказа.

ОБЩЕСТВО 15.12.2022 в 08:51

Конференция ко Дню Конституции состоялась в СОГМА

Научно-практическая конференция «Свобода, выборы, ответственность», приуроченная ко Дню Конституции РФ, прошла в Северо-Осетинской государственной медицинской академии. Организатором конференции стала Центральная избирательная комиссия РСО-А.

ОБЩЕСТВО 7.10.2017 в 14:58

Город без разрытий?

«Если на дороге уложили новый асфальт, значит, скоро будут менять трубы» – ко всему, что касается проблем жилищно-коммунального хозяйства нашей необъятной страны, народ привык относиться с изрядной долей юмора. Потому что проблемы в этой сфере тоже поистине необъятные. Ну а если говорить о последствиях работ по замене и ремонту коммуникаций и водопроводных сетей на примере […]

ОБЩЕСТВО 25.01.2023 в 19:45

Главный праздник студенчества

День российского студенчества в календаре появился в 1755 году. Тогда императрица Елизавета Петровна подписала указ «Об учреждении Московского университета». А вот уже император Николай Первый повелел отмечать 25 января как день всех высших учебных заведений в стране.

ОБЩЕСТВО 13.05.2022 в 21:00

Памяти коллеги

Ушел из жизни Эдик Цоциев. «Тот самый Эдик» – скажите эту фразу любому коммунальщику Владикавказа и вам обязательно улыбнутся в ответ.

Все новости из категории: ОБЩЕСТВО