ОБЩЕСТВО

ЛАУЫЗГÆНÆНТÆ ÆМÆ АСТÆУМАРХО

Ирон адæм-иу марходарæны рæстæджы мæрдтæн цалдæр хатты скодтой фынджыдзæгтæ. Сæ иу хуынди Лауызгæнæнтæ. Лауызтæ кодтой дыууæ хатты – марходарæны дыккаг æмæ æртыккаг сабаты.

 

Лауызтæ кæныны æгъдау æндæр адæмтæм дæр зындгонд у. Кодтой сæ дзуллаг ссады тæнæг змæстæй тæвд тебæйы, уый фæстæ-иу сæ нурыдзæхдоны стылдтой. Лауызгæнæны цы лауызтæ кодтой, уыдонæй æддагонæн (бинонтæй дарддæр) хæрын нæ фæтчыди. Лауызтæй уæлдай ма цы хæринæгтæ арæзтой уыцы æхсæвы, уыдонæй-иу хай нывæрдтой чысыл уисæй быд къалатийы æмæ-иу æй дуармæ æрцауыгътой, цæмæй дзы мæрдтæ сæ хай ахастаиккой.

 

Уæдæ цы у сæ нысаниуæг уыцы мæрдты кæндтæн? Хоры боны фæстæ сабаты арæзтой фыццаг Лауызгæнæнтæ. Куыд нымадтой, афтæмæй майрæмбоны, хур ныгуылды фæстæ мæрдтæ вæййынц сæрибар. Зæронд æмæ ног мæрдты æрцыдмæ-иу архайдтой, цæмæй хæдзæрттæ, кæртытæ уыдаиккой хæрзæфснайд, алцыдæр хъуамæ уыдаид нывыл æмæ йæ уагыл. Науæд, дам, мæрдтæн сæ зæрдæ фæстæмæ сæхиуæттæм æхсайдзæн, зæгъгæ, мыййаг, кæд æвзæр æмæ мæгуыр цæрынц. Майрæмбоны-иу изæрæй се ʼрбацыдмæ нозтæй, хойрагæй алцыдæр æрæвæрдтой фынгыл. Ног дарæс дæр-иу сын сцæттæ кодтой. Уыцы аз зиан кæуыл æрцыд, уыцы бинонтæ-иу алцыдæр цæттæ кодтой бæрцæй.

 

Сылгоймæгтæ хæларгæнинæгты иу хай хастой уæлмæрдмæ, мардæн сæ-иу ныххæлар кодтой, уый фæстæ сæ се ʼхсæн уæрстой. Хæдзармæ та хуыдтой нæлгоймæгты, фынджыдзаг-иу ных­хæлар кодтой мæрдтæн æмæ-иу сбадтысты фынгыл. Лауызгæнæнты рæстæджы хъуамæ мачи мацы бауыгътаид. Нæ уыд гæнæн фæхты исты æрхойын кæнæ, зæхх кæмæй банкъуыса, ахæм стыр цæфтæ кæнын – уæд, уырнындзинадмæ гæсгæ, мард сабитæ бæлæстæй рахаудтаиккой. Ацы стыр боны рæстæджы хъуамæ уæлмæрдтæм фæндæгтæ ныссыгъдæг кодтаиккой, науæд, дам, мæрдтæн цæуын зын уыдзæнис.

 

Сабаты алы хæдзар дæр арæзта тæвд хæринаг. Дзырдтой-иу: зæронд мæрдтæ ацæуынц дзаджджын фынг амал кæнынмæ. Бахъæуы сæ цæлхдурты сæрты хизын, какон сындзæй æхгæд рæтты цæуын. Къуыри фæвæййынц фæндагыл æмæ æрхæццæ вæййынц дыккаг Лауызгæнæнты. Майрæмбоны изæрмæ сцæттæ кæнынц нозт æмæ хæрд æмæ фæбадынц фæсæмбисæхсæвмæ – мæрдты æрбаздæхтмæ фенхъæлмæ кæсынц. Бирæ фæбадыны фæстæ афтæ банымайынц, цыма мæрдтæ æрбахæццæ сты. Сæ фынджыдзаг сын ныххæлар кæнынц æмæ уый фæстæ сæ дзыхмæ хойраг схæссынц, рухсаг сын фæзæгъынц.

 

Раздæр ирæттæ Лауызгæнæнты стыр бон парахатдæрæй арæзтой. Бахсыстой-иу бæгæны. Бæхты дугъ дæр-иу арæзтой.

 

Раджы заманы ирæттæ ацы стыр боны ард дæр хордтой. Рабæрæг-иу сусæг лæгмар, къæрных кæнæ æндæр фыдгæнæг, æмæ сын адæм хастой тæрхон. Йæ фыдракæндтыл-иу йæхæдæг чи басаст, уымæн-иу æй ныббарстой, тæрхон-иу ыл не скодтой.

 

Лауызгæнæн равзæрдис фыдæлтæн кад кæныны домæнтæй. Адæмы уырнындзинадмæ гæсгæ, нæ фыдæлты мард удтæ мæлгæ нæ кодтой, уыдонæн сæ бон уыд удæгæсты цард æмæ хъысмæтыл аудын, хоры æрзадыл хорзæрдæм æндавын.

 

Æртыццæджы, дыккаг Лауызгæнæнты фæстæ райдайы Астæумархо, цыппæрæмы та у Кæфхæрæн. Астæумархо-иу куы æрлæууыд, уæд-иу бирæтæ суагътой сæ ком, кусæг адæм кæй уыдысты, уымæ гæсгæ-иу айдагъ кæрдзын æмæ къуымæлæй кусын нал фæрæзтой. Йæ ком-иу чи хъуамæ суагътаид, уыдонæй сых æмбырд кодтой мысайнæгтæ æмæ куывд арæзтой. Уыцы куывды рæстæджы-иу сæ ком суагътой, фæлæ та-иу Куадзæнмæ къуыри куы баззад, уæд-иу сæ ком ногæй бабастой.

 

Астæумархойы ритуалон æгъдæуттæ чи нæ хъахъхъæдта, уымæн-иу уыцы аз йæ астæу риссаг уыдис. Ацы стыр боны-иу рахицæн кодтой нывонд кусæрттаг, хор, ссад, фæстæдæр ма цы бæрæгбæттæ уыд æрцæуинаг, уыдонæн.


Похожие записи:

ОБЩЕСТВО 11.04.2024 в 09:11

ЙÆ ДÆСНЫЙАДÆЙ ЦÆРЫ ÆМÆ УЛÆФЫ РИУÆМБÆРЦ

Цæгат Ирыстоны сгуыхт дохтыр, РЦИ-Аланийы Композиторты цæдисы уæнг, поэт  Тедеты Шалико бæрæг кæны йæ юбилей

ОБЩЕСТВО 2.12.2022 в 18:10

В РСО-А прошла научно-практическая конференция «Профилактика коррупции и использование современных информационных технологий»

В режиме видео-конференц-связи в работе мероприятия участвовали референт Управления Президента РФ по вопросам противодействия коррупции Виталий Белинский, главный советник Департамента аналитического и организационно-методического обеспечения Управления Президента РФ по вопросам противодействия коррупции Андрей Цветков.

ОБЩЕСТВО 17.07.2021 в 09:06

Цæсгомджынæй хæссы ахуыргæнæджы æцæг ном

Алы адæймагмæ дæр цавæрдæр бæллиц, цавæрдæр нысан ис йæ царды.

ОБЩЕСТВО 30.12.2021 в 08:05

Новогодние чудеса и маленькие радости

Кому из нас не хотелось хоть раз повернуть время вспять, окунуться в беззаботные и счастливые моменты.

ОБЩЕСТВО 12.05.2023 в 18:50

Учащийся лицея искусств Серафим Ремизов стал лауреатом международного конкурса

Учащийся Республиканского лицея искусств по классу фортепиано Серафим Ремизов стал лауреатом V Международного конкурса музыкантов-исполнителей «Кубок Китая и России» в номинации «Инструментальное искусство»  категории от 10 до 12 лет. Творческий поединок прошел в Москве.

ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ 6.06.2022 в 20:13

Ирыстон хъæздыг у хъæбатыртæй

Кæнæ сæрибар кæнæ мæлæт! О, ахæм нысанимæ цыдысты ивгъуыд æнусы цыппорæм азты райдианы, зæххыл æппæты карздæр æмæ æгьатырдæр, æппæты егъаудæр хæстмæ Ирыстоны сагсур фæсивæд. Æмæ та нæ, стыр хъыгагæн, бахъуыд ацы нысанмæ тырнын.

Все новости из категории: ОБЩЕСТВО