ОБЩЕСТВО

«Авд хойы зарæг»

Иу бæлас базæронд æмæ загъта: «О, адæм, æз зæххыл цæрынæй бафæлладтæн æмæ фæлдæхын, фæлæ-иу мæ фæсвæдмæ æгады æппæрст ма акæнут, мæ аууоны уæ бирæ фæдардтон».

Бæлас хаугæ-хауын дæр йæ кады мæт кодта. Нæ адæм фыдæй-фыртмæ хорздзинадæй цы сфæлдыстой, сæ кæстæртæн æгъдауы, зарæджы, фæндырдзагъды хуызы цы фарн ныууагътой, уый дæр бæлас у, уæдæ циу? Нæ царды, нæ намысы бæлас. Нæ фыдæлтæй нын цы сфæлдыстадон бынтæ баззад, уыдон нæ рагон адæмы зæрдæйы уидæгтæ сты: сæ чысыл цины муртæ æмæ сæ се стыр хъыгтæй фæнывæзтой. Абон сæ чидæртæ сæ къахфындзтæй къуырдтытæ кæнынц, фæлæ бæлвырд у иу хъуыддаг: бæласæн йæ къалиутæ цас бæрзонддæр цæуой, уыйбæрц тынгдæр хæцы йæ уидæгтыл. Æмæ цыма адæм дæр афтæ не сты? Æз нæ мадæлон æвзаг, нæ райгуырæн зæхх, нæ фыдæлты хорз æгъдæуттыл, нæ зарджытæ, нæ диссаджы фæндырдзæгъдыл зæрдæйæ æнувыд чи у, уыцы адæмæй зæгъын. Адæмы хъæздыгдзинад мулкæй баргæ нæу. Мулк рæстæгмæйы ныфс у. Æнусон сты æрмæстдæр, нæ адæм йæ зæрдæйы рæсугъддзинадæй цы сфæлдыста, уыцы фæрныг æгъдæуттæ, кадджытæ, зарджытæ,
таурæгътæ.

Ирон зарæджы къæбицмæ дзаджджын æмæ бæркадджын хуынтæ чи хæссы, ахæм адæймæгтæй хъæздыг стæм. Уыдоны нымæцмæ хауынц хæдахуыр зарæггæнджытæ Мæргъиты хотæ дæр. Искæмæн куы ской кæнай Мæргъиты хоты тыххæй, уæд уайтагъддæр йæ хъустæ ацахсдзысты, цæстытыл ауайдзысты рæсугъд æмæ аив уацмыстæ чи æххæст кæны, уыцы зарæггæнджыты. Кæд хæдахуыр зарæггæнджытыл нымад сты, уæддæр уымæй æппындæр нæ кайы сæ ахадындзинад, ирон зарæджы табугæнджытæн сты уарзон. О, ирон зарæджы аивадмæ сæхирдыгонау уæзгæ хай чи бахаста æмæ абоны бон дæр чи хæссы, уыдоны нымæцмæ хауынц ацы хотæ дæр.

Мæргъиты бинонтæ цардысты Карелы районы ирон хъæутæй иу – Къæдзæхсæры. Сæ ныййарджытæ уыдысты адæмæн уарзон, кæрдзындæттон, алы хатт дæр уазæгæн сæ хæдзары дуæрттæ уыдысты гом. Хъæубæстæ сын уæлдай тынгдæр аргъ кодтой сыхæгтæм сæ æмуд ахасты тыххæй. Уыдон сæ дыууæ дæр хорз арæхстысты музыкалон уадынгæрзтыл цæгъдын æмæ зарынмæ æмæ фæскуыст хъæлдзæгдзинадæй цух нæ уыдысты сыхбæстæ дæр. Фыд, Стыр Фыдыбæстæйон хæсты ветеран, æхсарджын тох кодта немыцаг тыхæйисджыты ныхмæ. Иу ахæм карз тохы рæстæджы знаджы судзгæ нæмыг сæмбæлд йæ рахиз цонгыл æмæ йыл ныууагъта йæ дæрзæг фæд.

Фæсхæст сыздæхт йæ райгуырæн хъæумæ æмæ куыстуарзаг лæг æрхайдта æхсæнадон хæдзарады рæзтыл. Йæ судзгæ хъæдгом ницæмæ дардта – йæ уарзон æмкъай йын уыд ныфсы хос.

Сæ ныййарджыты æвæрццаг миниуджытæй фæхайджын сты сæ кæстæртæ дæр æмæ чысыл куы байрæзтысты, уæд ныр та уыдон систы хъæлдзæгдзинады хос сæ хъæубæстæн. Хæрз къаннæджытæ уыдысты, æгæрыстæмæй сæм радио дæр нæ дзырдта, фæлæ сæхи хъæппæрисæй ахуыр кодтой æмæ зарыдысты адæмон зарджытæ. Уымæй дарддæр се ‘ппæт дæр базыдтой балалайкæйыл цæгъдын. Фæстæдæр бинонтæ 1950 азы цæрынмæ ралыгъдысты Цæгат Ирыстонмæ æмæ æрцардысты Сунжæйы хъæуы. Ацы ран ноджы фæтынгдæр зарæджы аивадмæ сæ уарзондзинад.

Ивгъуыд æнусы 70-æм азты Мæргъиты хоты зарджытæ айзæлыдысты Хуссар Ирыстоны радиойæ: «Мады зарæг», «Уарзын, уарзын, уарзын æз», «Фыдуындтæ цы фæуой уæд?» æмæ æндæртæ. Æнгом бастдзинæдтæ сын уыд Цæгат Ирыстоны поэттæ æмæ композитортæ – Цæгæраты Гиго, Гаджиты Геор, Уырымты Петя, Гæздæнты Булат, Есенаты Женя æмæ æндæртимæ. Æмæ фæзындысты иу иннæйы фæдыл аив зарджытæ, куыд «Бæллиц», «Сидтоны зарæг», «Тлийы комы зарæг», «Ма мын кæн тæргæйттæ», «Къолхозон хуым», «Ничи мæ хъæуы дæ цуры», «Дымгæ дæ базыртыл ахæсс», «Авд хойы зарæг», «Райгуырæн хæхтæ», «Баталынг ис, хур фæсхохæй ахызти» æмæ æндæртæ. Мæргъиты хотæ æрмæст цæгъдгæ æмæ заргæ нæ кæнынц, фæлæ ма диссаг сты музыкæйы рæсугъд зæлтæ æрхъуыды кæнын æмæ ранывæндынмæ. Уæлдæр цы зарджытæ ранымадтон, уыдонæй цалдæрæн мелодитæ æрхъуыды кодтой сæхæдæг. Мæргъиты хотæ сæ аивад æвдыстой æрмæст Цæгат Ирыстоны нæ, фæлæ ма Кæсæджы, Цæцæны, Санкт-Петербурджы сценæтыл, конкурстæ æмæ æркастыты кæддæриддæр æлхæдтой аивадуарзджыты зæрдæтæ, тыхджын къухæмдзæгъдимæ сыл æмбæлдысты алыран дæр, райстой-иу бирæ хæрзиуджытæ æмæ арфæйы ныхæстæ.

Азтæ цæуынц, Мæргъиты хотæй алчидæр царды ссардта йæхи сæрмагонд фæндаг. Фæлæ иумæ куы æрбамбырд вæййынц, уæд та ногæй азæлынц, адæймаджы уæнгтæ рог чи фæкæны, бонрухс ноджы райдзастдæр кæмæй свæййы, зарæджы ахæм æхцондæттæг мыртæ.

КЪУДУХТЫ Маринæ


Похожие записи:

ОБЩЕСТВО 12.10.2022 в 19:45

Что делать, чтобы не стать жертвой угарного газа

К сожалению, каждый год с началом отопительного сезона возрастает количество отравлений угарным газом. Причиной «угорания» в быту чаще всего становятся неисправные отопительные приборы: печи, камины, обогреватели, водонагреватели, а также их неправильная установка и использование.

ОБЩЕСТВО 3.07.2021 в 08:00

Гость редакции – Глава МО Правобережный район Сослан Фраев

Один из первых вопросов, которому уделил повышенное внимание врио Главы РСО-А Сергей Меняйло, – ход реализации Генерального плана комплексного развития города Беслана, рассчитанного до 2024 года.

ОБЩЕСТВО 13.07.2022 в 21:39

Звезды на двоих: история многодетной семьи полицейских

Мы нередко слышим о семьях врачей, учителей, политиков. Семейные пары полицейских, в которых папа майор, а мама подполковник, – явление нечастое. Какие ценности воспитывают в своих детях сотрудники полиции, нам рассказали супруги Каха Гаглоев и Фатима Габеева.

ОБЩЕСТВО 6.07.2022 в 22:19

Амонды зæд йæ сæрты æртæ зылды кæмæн æркодта

Бинонтæ… Ацы дзырды ис уарзт æмæ хиæмбарынад, ныфс æмæ æнцойад, фæллой æмæ кад. Нæ гыццылæй фæстæмæ нæ хистæртæ алкæй дæр ахуыр кæнынц, фæдзæхсынц нын, цæмæй ирон лæджы хуыздæр миниуджытыл уæм хæст.

ОБЩЕСТВО 24.11.2022 в 08:30

Что должен знать владелец оружия?

В Управлении Федеральной службы войск Национальной гвардии РФ по РСО-А состоялся брифинг, посвященный нормативным изменениям в области оборота оружия.

ОБЩЕСТВО 12.07.2022 в 13:11

Масштабный автопробег

С 11 по 24 сентября 2022 года ДОСААФ России совместно с Союзом городов воинской славы проводит масштабный автопробег по территории Северо-Западного, Центрального, Южного и Северо-Кавказского федеральных округов и Донецкой и Луганской народных республик.

Все новости из категории: ОБЩЕСТВО