ОБЩЕСТВО

ИЛАС ÆРНИГОНЫ МЫСÆН ИЗÆР

Абон Илас Æрнигоны кой куы ракæнæм, уæд  нæ зæрдыл æрбалæууынц йæ уацмыстæ: «Челе», «Уайсадæг чындз», «Хæрзбон» æмæ æндæртæ. Илас Æрнигон (Тогуыз­ты Газакк) уыд стыр ахуыргонд адæймаг. Зыдта кита­йаг, япойнаг æмæ корейаг æвзæгтæ, уыдис дæсны лингвист.  Йе сфæлдыстадыл бирæ дзурæн ис. Фыссæджы курдиатæн бирæ табугæнджытæ кæй ис, уый рабæрæг знон йæ мысæн изæры.

 

Дзӕуджыхъӕуы  Гæздæнты Гайтойы номыл фæсивæдон чиныгдонмæ æрбацыдысты Цæгат Ирыстоны фысджыты Цæдисы сæрдары хæдивæг Цомартаты Изæтбег, фыссæг Торчынты Хъазыбег, хъуыстгонд журналист Баскаты Уырызмæг, рауагъдад «Ир»-ы редактор Будайты Милуся, Æрыдоны библиотекæйы сæргълæууæг Хъуппеты Жаннæ, ирон театры артисттæ, сфæлдыстадон кусджытæ, æхсæнадон архайджытæ, студенттæ, 3-æм æмæ 13-æм скъолаты ахуырдзаутæ, «Талатæ»-йы сфæлдыстадон къорд, стæй чиныгкæсджытæ.

 

Кадджын мадзал байгом кодта библиотекæйы сæргълæууæг Царахаты Ритæ,  кæцыйы хъæппæрисæй æрцыд арæзт фембæлд. Уый æрдзырдта Æрнигоны цард æмæ сфæлдыстадыл.

 

Тогуызты Газакк (йæ аргъуыды ном — Васили) райгуырди 1888 азы 10 декабры Æрыдоны. Йæ фыд Илас уыди рæстæмбисцæрæг зæхкусæг. Амарди, Газаккыл фондз азы дæр нæма сæххæст, афтæмæй. Лæппуйы схаста йæ мад Джыккиан. Газакк ахуыр кодта фыццаг хъæуы райдайæн скъолайы, стæй та дины семинары. Ам Æрнигонимæ иу рæстæг ахуыр кодтой Малиты Геуæрги, Барахъты Гино æмæ Гулуты Андрей.  Семинары ахуырдзаутæ арæх арæзтой хъазтизæртæ, драмон къорд хъæуы цæрджытæн æвдыста спектакльтæ.

 

Æрнигон семинар каст фæци 1909 азы æмæ уырыссаг æвзаджы ахуыргæнæгæй куыста Куырттаты комы Лæцы скъолайы. 1911 азы январы дыууæ æмæ ссæдзаздзыд поэт афтыди Манчжуримæ.

 

Цалдæр мæйы дæргъы Харбины горæты æгуыстæй фæрахау-бахау кодта, стæй йæ райстой станцæйы къантормæ. Фæстæдæр йæхи раивта Хинганы станцæйы скъоламæ. Куыста дзы ахуыргæнæгæй. 1913 азы ацыди Владивостокмæ: бæллыди Хурыскæсæйнаг институтмæ бахауынмæ. Уыцы аз ын нæ бантыст, æмæ та ахуыргæнæджы куыстыл ныллæууыд, ацы хатт Приморскы облæсты Бринеровкæйы хъæуы. Афæдзы фæстæ ногæй афæлвæрдта Хурыскæсæйнаг институтмæ бацæуын. Раздæр уал ын лекцитæм хъусыны бар радтой, стæй, 1915 азы, уалдзæджы фæлварæнты йæхи сæрæнæй равдыста, æмæ йæ дыккаг курс­мæ райстой. Кодта ахуыр дæр æмæ кусгæ дæр. Институт каст фæци 1918 азы æмæ иуцасдæр акуыста Бархи флоты управленийы къанторы.

 

Дзæвгар рæстæг уыд цухгонд йæ райгуырæн бæстæйæ Æрнигон. Ирмæ сыздæхти 1934 азы сентябры æмæ райдыдта кусын Цæгат Ирыстоны облæстон чиныгуадзæны.

 

Ирон чиныгкæсæг рагæй зонгæ у курдиатджын фыссæг Илас Æрнигоны уацмыстимæ. Йе сфæлдыстады тыххæй мысæн изæры уазджытæн радзырд­та Цомартаты Изæтбег. Куыд загъта, афтæмæй уый ратæлмац кодта ахуыргæнæн чиныг политкъордтæн, Д. Дефойы «Робинзон Крузо», Сетон Томпсоны уацмыстæ æмæ æндæртæ. Ахуыр­дзаутæ йæм хъуыстой тынг лæмбынæг. Тынг цымыдисаг сæм фæкаст радзырд «Челе». Фыццаг хатт фæзынд мыхуыры 1915 азы. Цомартайы-фырт сын бафæдзæхста, цæмæй æнæмæнг бакæсой Æрнигоны уацмыстæ.

 

Мадзаламонæг Гасанты Валери дæр уазджытæн радзырдта йæ мысинæгтæ, стæй бузныг загъта библиотекæйы кусджытæн, цы рухстауæн куыст дзы цæуы, фысджыты нæмттæ кæй æрымысынц, дуджы рыг сыл æрбадын кæй нæ уадзынц æмæ сын се сфæлдыстад кæстæр фæлтæрмæ кæй хæссынц, уый тыххæй. 

 

Фембæлдмæ цы уазджыты æрбахуыдтой, уыдон бирæ цымыдисаг хабæрттæ радзырдтой Æрнигоны цыбыр, фæлæ бирæвæрсыг цард æмæ сфæлдыстады тыххæй.

 

КЪУДУХТЫ Маринæ


Похожие записи:

ОБЩЕСТВО 8.11.2022 в 07:45

Когда исполняются мечты

Софии Бичегкуевой всего девять лет, но даже в таком юном возрасте девочка точно знает, чего хочет. Ее мечта – научиться виртуозно играть на осетинской гармонике. Для претворения своей мечты в жизнь София трудится не покладая рук, регулярно посещает занятия в Детской музыкальной школе и, как утверждают преподаватели, делает успехи.

ОБЩЕСТВО 16.11.2023 в 09:33

ЙÆ ЦАРДЫ НЫСАН — АИВАД

Ис ахæм адæм æмæ, ницы уæвгæйæ, сæ риу размæ хæссынц, æхсæнады сæ бынат агурынц, сæхицæн стыр хорзæхтæ курынц. Фæлæ æцæг курдиатджын чи у, царды алы къабазмæ дæр йе ʼвæрæн чи хæссы, æцæг хорз хъуыддæгтæ йæ къухы кæмæн бафтыд, уыдон иуварс баззайынц. Уымæн æмæ сæм æгъдау æмæ æфсарм ис, нæ уарзынц сæхи стауын.

ОБЩЕСТВО 21.07.2023 в 18:44

Разгадать тайны истории

Стали известны имена победителей отбора, объявленного Владикавказским научным центром Российской академии наук.

ГЛАВНЫЕ НОВОСТИ 25.05.2022 в 19:19

Для выпускников владикавказских школ прозвенел последний звонок

25 мая в школах Владикавказа прошли торжественные линейки, посвященные окончанию учебного года. Праздник, знаменующий начало нового этапа в жизни вчерашних школьников. Ребята прощаются со школой, вступают в новую жизнь, полную непредсказуемых и ярких событий. 

ОБЩЕСТВО 7.04.2023 в 18:21

Открыт сбор идей на форум «Сильные идеи для нового времени – 2023»

Открыт сбор идей на третий форум «Сильные идеи для нового времени». Об этом объявили на заседании организационного комитета форума, которое состоялось в Москве под председательством помощника Президента России Максима Орешкина.

ОБЩЕСТВО 11.11.2022 в 19:55

О государственной службе и новых льготах

10 ноября на очередном заседании Совета Парламента РСО-А под председательством Таймураза Тускаева был рассмотрен большой блок вопросов. В частности, в Федеральный закон «О государственной гражданской службе РФ» предлагается внести такое понятие, как профессиональный уровень.

Все новости из категории: ОБЩЕСТВО