ОБЩЕСТВО

ФÆЗЗÆДЖЫ ТУТЫР

Тутыр – сæйрагдæр дзуæрттæ æмæ дауджытæй иу, ирон мифологийы – бирæгъты бардуаг, фосдарджытыл аудæг дзуар. Тутыр ахъаззаг, ахсджиаг бардуаг у. Сæрмагондæй йæ номыл алы аз дæр кодтой дыууæ куывды – уалдзæджы æмæ фæззæджы, Майрæмыкуадзæнæй-иу фондз къуырийы куы рацыд, уæд. Уыцы бæрæгбон хуыдтой Фæззæджы Тутыр, Тутыры æхсæв, Тутыры хæргæкъуыри.

 

Бæрæгбонмæ-иу бахсыстой бæгæны, рауагътой арахъхъ. Нывондагæн æвзæрстой цæу кæнæ сæгъ. Хуыдтой йæ Тутыры цæу. Кусарт кодтой, цалынмæ ма-иу рухс уыд, уæдмæ. Бинонты хистæр-иу скуыв­та Тутырмæ, цæмæй сын сæ фос бирæгътæй хъахъхъæна, сæ нымæц ма фæкъаддæр уа, фæлæ фылдæрæй-фылдæр кæна.

 

Тутыры кувинæгтæй искӕй бинонтæн нæ лæвæрдтой. Цыд ахæм ныхас, зæгъгæ, йæ ку­ви­нæгтæй æндæр бинонтæн чи радта, уыдонæн бирæгъ сæ фосæй æнæ ахæсгæ нæ фæуыдзæн.

 

Дыгурон мифологийы Тутыр иннæ дзуæртты ʼхсæн æвдыст цæуы адæмы хъуыддæгтыл зилæджы хуызы. Хæдзарон фосы æдасдзинад Тутырæй аразгæ уыдис. Уымæ гæсгæ, ирон адæм «бирæгъты Хуыцауы» зæрдæ æрфæлмæн кæнынæн алы аз дæр йæ номыл кодтой бæрæг­бон. Бæрæгбоны размæ та-иу уыдысты Тутыры комдарæнтæ. Кодтой сæ карзæй, уæлдайдæр та хæхбæсты. Тутыры-иу уыдысты Стыр комдарæнты фыццаг æртæ боны, йе ʼхсæв алы хæдзары дæр кодтой кусарт – сæгъ кæнæ нæл фыс, æмæ Тутырæй куырдтой, цæмæй йæ бирæгъты фосы дзугтæ æмæ рæгъæуттæм ма уадза. Кусарты дзидза æмæ-иу бæрæгбонмæ цы хæрд æмæ нозт сцæттæ кодтой, уый хъуамæ бахордтаиккой æмæ банызтаиккой бинонтæ сæхæдæг. Уыимæ гыццыл сывæллæттæн фыдызгъæл æмæ урссаг хæринаг нæ лæвæрдтой, нæ фæтчыд. Ирон зондахастмæ гæсгæ Тутырты гуырд фосмæ, стæй йæ бонты арæзт кусæнгæрзтæм æмæ æндæр дзаумæттæм (мигæнæнтæм) хæццæ кæны Хуыцауы комы тæф. Тутырты бæрæгбоны уæлдай диссагдӕр хицæндзи­над уыдис уый, æмæ Тутыртæ æртæ боны æгас ирон дзыллæтæн уыдысты æмгъуыды бонтæ: уыцы бонты бынат нæ уыд нæдæр фыдракæндæн, нæдæр хæрамдзинадæн. Тутыртæ ахæм бонтæ уыдысты, æмæ туджджынтæн сæ бон уыдис иу фынгыл бадын. Нарты эпосы Тутыр – нарты хæрзгæнæг дзуар, йæ бирæгъты ахаст дæр Нартмæ у зæрдæхæлар: Нарты Сосланы бахсыстой бирæгъы æхсыры, Нарт Сæуай схъомыл ис бирæгъы æхсырæй.

 

Тутыры къуырийы бонты стыр уаз мидис æвæрдтой ирон адæм. Сæ ахсджиаг хъуыддæгтæ, сæ лыгкæнинаг фарстатæ дæр æвæрдтой уыцы бонтæм. Æмæ сыл-иу хъæуы ныхасы иумæ æрсагъæс кодтой бæрнондæрæй. Уыцы бонты рахаст уынаффæтæ, бафæдзæхст хъуыддæгтæ æнæмæнг æххæстгæнинаг уыдысты.

 

КЪУДУХТЫ Маринæ


Похожие записи:

ОБЩЕСТВО 9.06.2023 в 17:06

Сила в единстве и сплоченности

С началом специальной военной операции общество сплотилось с целью отстоять национальные ценности и свою идентичность. Это отражается в росте патриотических настроений и готовности граждан прийти на помощь друг другу.

ОБЩЕСТВО 23.11.2017 в 10:41

Память о герое увековечили в Улан-Баторе

На минувшей неделе произошло знаковое событие для народа Осетии: в столице Монголии городе Улан-Баторе состоялось открытие памятника дважды Герою Советского Союза, Герою Монгольской Народной Республики, генералу армии Исса Плиеву. Легендарным полководцем гордятся не только на его родине, в Осетии, знают о его подвигах и выдающейся биографии на всем постсоветском пространстве и далеко за его пределами. […]

ОБЩЕСТВО 20.07.2022 в 21:06

Сохранить самобытность, но соответствовать современности

Президент Российской Федерации Владимир Путин провел заседание Совета по стратегическому развитию. Встреча прошла в режиме видеоконференции.

ОБЩЕСТВО 8.11.2018 в 14:37

Осенний призыв – 2018

Идет осенний призыв в армию. Корреспондент нашего издания 7 ноября встретилась с военным комиссаром г. Владикавказа РСО-А

ОБЩЕСТВО 12.01.2024 в 19:20

Спешит творить радость

Новый год – это время волшебства, доброй сказки и ожидания чуда, которого с нетерпением ждут.

ОБЩЕСТВО 26.05.2023 в 18:25

10 вопросов политику

«Мотивация, цели, полномочия»

Все новости из категории: ОБЩЕСТВО